$ÈjáTq>·sÁkÍçeÖC²«~ó|ŸÔ«“¿ì
kÍÞø—e sE\ ÔáVŸ² ÔáVŸ²
(nq+ÔáT“ #á]çÔá ` |Ÿ<Š¿=+&ƒe uó²>·+)

kÍÞø—e >Ã|ŸjáT« ç¿¡.Xø. 1470ýË kÍÇ$Ty]¿ì »bÍq¿£+µqT HîÕyû<Š«+>± sçÜ >·+³Å£” H\T Hî\\T È]|³T¼>± |Ÿ+>·T“ Hî\ qT+º €“ Hî\esÁÅ£” ‚+^¢wŸ§Hî\ýË¢ eÖ]Ì qT+º EýÉÕesÁÅ£” yûdŸ$ ¿±ý²“• |ŸÚsÁdŸØ]+#áTÅ£”“ @sÎ³T#ûXæsÁT. ‚+<ŠT¿ÃdŸ+ lkÍÇ$Ty] uó²+&†>±]“¿ì 500 |˜ŸDeTT\T #î*¢+#sÁT. nsTTÔû ‡ bÍq¿£+ HîÕyû<Š«+ dŸ+eÔáàsÁ+ bõ&ƒeÚH n+fñ €& Hî\ qT+º eÖd¾ Hî\esÁÅ£” €>·dŸT¼ qT+º |˜¾ç‹e] esÁÅ£” È]¹>ý² € ÔásÁTyÔá @sÎ³T#ûXæsÁT. ‚+<ŠTÅ£” dŸ]bþjûT 1600 |˜ŸD²\qT ly] KC²HÅ£” #î*¢+#sÁT.
kÍÞø—e ÜeTˆsjáT\T ç¿¡.Xø. 1482ýË lkÍÇ$Ty]¿ì 7800 |˜ŸDeTT\T #î*¢+º ç|ŸÜsÃp ly]¿ì, esVŸäkÍÇ$T¿ì Âs+&ƒT HîsTT« bõ+>·*Ôá[bÍ\T HîÕyû<Š«+ @sÎ³T#ûXæsÁT.
mçsÁ¿£+|ŸjáT <ûeeTVŸ²sE, ‚Ôá“ ‚<ŠÝsÁT Å£”eÖsÁT\T, ™|]eT\¢jáT <ûe, eT\¢jáT <ûeeTVŸäsE, eT] eTT>·TZsÁT eTqeÞø—ß kÍÞø—e seT#á+ç<ŠsE, kÍÞø—e>Ã|ŸjáT«, bÍÞø—e ÜeTˆsjáT - ÿ¹¿ Å£”³T+‹+ýË È“ˆ+ºq ‡ €sÁT>·TsÁT kÍÞø—esE\T $ÈjáTq>·sÁ kÍçeTC²«~ó|ŸÔ«“¿ì ÔáVŸ²ÔáVŸ²ý²&qy¹s! MsÁ+Ԑ eTVŸäeT+&ƒýñXøÇsÁTýñ! M] Å£”³T+‹ ׿£«Ôá#áÖd¾ ‚ÔásÁsE\Å£” rçeyîT®q uó„jáTyûTsÁÎ&+~.
(™|Õ~ kÍÞø—ee+Xø+ýË“ ÿ¿£ Å£”³+‹ e+Xøe¿£Œ+. M] >·T]+º ™|Õq $Xø<Š+>± #á]Ì+#+.)

$ÈjáTq>·sÁ kÍçeÖC²«“• n~ów¾¼+ºq sE
Âs+&à >šÔáÅ£” - kÍÞø—e sE, kÍÞø—e >·T+&ƒsE –&îÕjáÖsY Ü|ŸÎ Å£”eÖsÁT\T
M]ýË kÍÞø—e sE Å£”eÖsÁT&ƒT kÍÞø—e |ŸsÁÇÔásE. ‡ |ŸsÁÇÔá sE dŸ*_+<ŠsÁeTT (#á*yû+ç<Š+)\qT ÜsÁT|ŸÜ qT+º ÜsÁTeT\Å£”bþjûT ¿±*u²³ýË yîÖ¿±*$T³¼ e<ŠÝ ԐqT ¿£{ì¼+ºq eT+³|Ÿ+ýË ™|{ì¼+º <‘]ýË q&#ûy]<‘VŸä]ï r¹sÌysÁT.
kÍÞø—e >·T+&ƒsE –&îÕjáÖsY qT >·T+&ƒjáT <ûeeTVŸäsÈ“, eTÖ&à >·T+&ƒsÈ“ |¾*#ûysÁT. ‚Ôá“¿ì ‚<ŠÝsÁT Å£”eÖsÁT\T. M]ýË kÍÞø—e ÜeTˆsÈ –&îÕjáÖsY (ç¿¡.Xø. 1464) ™|<ŠÝÅ£”eÖsÁT&ƒT. kÍÞø—e qsÁd¾+VŸ²sjáT\T Âs+&à ţ”eÖsÁT&ƒT $ÈjáTq>·sÁ kÍçeÖÈ«~ó|ŸÔ«“• #û|Ÿ{ì¼qy&ƒT.
Ü|ŸÎÅ£” ‚<ŠÝsÁT Å£”eÖsÁT\T. ÜsÁTeTýÉÕ <ûe eTVŸ²sE (ÜeTˆýñ¿£ >Ã|ŸÜeTˆ) ™|<ŠÝy&ƒT. çÜ|ŸÚs+Ôá¿£ Âs+&à ţ”eÖsÁT&ƒT. ‚ÔáqT Âs+&à <ûesjáT\ u²eeT]~.
kÍÞø—e e+ojáTT\Tý²>·, ‚+¿± ‹\e+ÔáTýÉÕq sE\TH•, ysÁT kÍÞø—eÚ\Tý²>· ׿£«Ôá ýñ¿£ ‹\VÓ²qT\T >±Hû –+&ƒkÍÐ]. M]ýË ÿ¿£sÁT yî\¢uó²jáT<ûe eTVŸäsÈ ç¿¡.Xø. 1469ýË –<ŠjáTÐ] sÈ«+ýË bõ{²¼|¾H&ƒTýË“ »|ŸsÁ+<Š\ÖsÁTµ ç>±eÖ“• lkÍÇ$Ty]¿ì dŸsÁÇeÖq«+>± <‘q+ #ûXæ&ƒT.
Ôî\T>·T#ÃÞø—\ dŸ+ÔáÜy&ƒT Å£”e\>·T+³Å£” #î+~q H\¢HŽ ÜsÁTeT\ sE Å£”eÖsÁT&ƒT leÖHŽ eTVŸäeT+&ƒýñXøÇsÁÔáeTˆjáT <ûe#ÃÞø eTVŸäsE bÍ<ŠM&ƒT sC²«“• bÍ*dŸTï+&ûy&ƒT. ‡sE ÜsÁTeT\ ly]¿ì ç¿¡.Xø. 1465ýË ÔîbÍÎÜH>·HŽ #e&, bÍ<ŠM&ƒT sÈ«+ýË“ ÿ¿£ ç>±eÖ“• <‘q+ #ûXæsÁT.
¿ÃHûsÁT sE eTsÁTÔáTïyÅ£”Ø& ç>±eT+ ¿±yû]qBrsq –+~. ¿ÃsTTý٠¿*Ç m+uÉsÁTeTH•sY ›jáT«sYÅ£” <‘q+>± ‚#ÌsÁT. ‡ ç>±eÖ“• ›jáT«sÁT kÍÇ$T ÜsÁTeT\ ly]¿ì ç¿¡.Xø. 1494ýË ‹VŸQeTÜ>± ‚#ÌsÁT.
¿=eTˆsjáT –&îÕjáÖsYÅ£” ‚<ŠÝsÁT ¿=&ƒTÅ£”\T, ÿ¿£ Å£”eÖÂsï.
1. ™|]jáT ÜeTˆsÈ –&îÕjáÖsY. yî³T¼e Å£”\ÔáÖïsÁT dŸ+‹+~óÔá |ŸÚ<ŠT#ûÌ] ç>±eÖeTTq ç¿¡.Xø. 5-6-1494ýË lkÍÇ$Ty]¿ì <‘q+ #ûXæsÁT.
¿=eTˆsjáT –&îÕjáÖsY Âs+&à ţ”eÖsÁT&ƒT d¾sÁTÜeTˆsÈ –&îÕjáÖsY. ‚ÔáqT lkÍÇ$Ty]¿ì nHû¿£‹VŸQeÖH*#Ì&ƒT.
¿ìeTˆsjáT –&îÕjáÖsY Å£”eÖÂsï \¿¡Œˆ neTˆHŽ lyû+¿£fñXøÇsÁ kÍÇ$T¿ì HîÕyû<‘«\T ™|{²¼sÁT. ™|]jáTÜeTˆsE uó²sÁ« ™|]jáT qsÁdŸeTˆ lkÍÇ$Ty]¿ì 1400 |˜ŸDeTT\T ç¿¡.Xø. 1494ýË #î*¢+º+~.
dŸ+>·eTe+Xø|ŸÚ ¿£&ƒ|Ÿ{ì sCÉÕq Âs+&à $sÁÖbÍÅ£Œ”&ƒT $ÈjáTq>·sÁ kÍçeÖC²«“• n<ŠT|ŸÚýË –+#áTÅ£”“ |Ÿ]bÍ\q kÍÐ+#áýñ¿£bþjáÖ&ƒT. kÍeT+ÔásE ‚ÔásÁ ne¿±Xøy<ŠTýÉÕq sE ÜsÁT>·Tu²³T #ûXæsÁT. ‚<û n<ŠqT>± #ûdŸTÅ£”“ $ÈjáTq>·sÁ kÍçeÖÈ« ç|Ÿ<ó‘qeT+Ü |Ÿ<Š$$“ #û|Ÿ{²¼&ƒT kÍÞø—e qsÁd¾+VŸ²sjáT\T. ‚Ôá“ <Š>·ZsÁ ‹\yîT®q eTÖ\‹\+ #á+ç<ŠÐ] ¿Ã³ýË –+&ƒ³+Ôà ‚ÔásÁsÁ kÍeT+ÔásEýÉesÁÖ m~]+#áýñ¿£bþjáÖsÁT. n+Ôû¿±¿£, ‚ÔáqT sÈ«¿±+¿£ŒÔà Ôáq dŸVŸ²bÍ{ìsE\Ôà ™|+#áT ¿Ãýñ<ŠT. jáTT<‘Æ\T #ûjáTýñ<ŠT. $ÈjáTq>·sÁ kÍçeÖ È«+ýË“ eTÖ\‹ý²“• eTVŸäeT+çÜ VŸ²Ë<‘ýË ÔáqyîÕ|ŸÚÅ£” eTsÁ\TÌÅ£”H•&ƒT. Âs+&à $sÁÖbÍÅ£Œ”“ VŸ²Ôá«Ôà $ÈjáTq>·sÁ+ ‚ÔásÁ sE\ ¿ÕedŸ+ ¿±újáTÅ£”+&† Ôáq eXø+ #ûdŸTÅ£”H•&ƒT.
yîTT<Š³ #á+ç<ŠÐ] ç|Ÿuó„TyîÕ € ™|Õ $ÈjáTq>·sÁ sÈjáÖ«&ƒT. ç¿¡.Xø. 1450 qT+º 1493esÁÅ£” 44 @ÞøßbͳT @¿£#áÌÛçԐ~ó|ŸÜ>±, ÜsÁT>·Týñ“ sE>± $ÈjáTq>·sÁ kÍçeÖÈ«“• bÍ*+#&ƒT.
kÍÞø—e qsÁd¾+VŸ²sjáT
kÍÞø—e e+Xø|ŸP¯ÇÅ£”\T ¿£Þ²«D|ŸÚsq sÈ<ó‘“>± #ûdŸTÅ£”“ bÍ\qkÍÐ+#sÁT. yîTT<Š{ì >·T+&ƒjáT<ûe eTVŸäsE, kÍÞø—e eT+Ð<ûe eTVŸäsE, nÔá“ kþ<ŠsÁT&ƒT >šÔájáT ‡ ¿£Þ²«D|ŸÚs“• @ý²sÁT.
>šÔájáT Å£”eÖsÁT\ýË ÿ¿£sÁT eTÖ&à >·T+&ƒ<ûe eTVŸ²sjáT\T. ‡>·T+&ƒ<ûeeTVŸ²sjáT\T |ŸÚçÔáT&û kÍÞø—e qsÁd¾+VŸQ\T. kÍÞø—e qsÁd¾+VŸQ\T Ôáq sÈ<ó‘““ ¿£Þ²«D|ŸÚsÁ+ qT+º #á+ç<ŠÐ]¿ì eÖsÌ&ƒT. #á+ç<ŠÐ] lyû+¿£fñXøÇsÁT“ “\jáTyîT®q yû+¿£{²ç~¿ì dŸMT|Ÿ+ýË –+~. ‡ #á+ç<ŠÐ] |ŸsÁÇÔáeTjáT+. XøçÔáTsE\ ç|ŸyûXæ“¿ì¿£uóñ<Š«yîT®q~. ‡ ¿±sÁD+>±Hû kÍÞø—e qsÁd¾+VŸ²sjáT\T ‡ çbÍ+Ԑ“• mqT•¿=H•sÁT.
dŸ+>·eTe+ojáTT&îÕq eT*¢¿±sÁT¨q |Ÿ]bÍ\H¿±\+ýË kÍÞø—e qsÁd¾+VŸ²#á+ç<ŠÐ] sC²«“¿ì n~ó|ŸÜ>± –+&ûqT. € H{ì $ÈjáTq>·sÁ sE\ eTÖ\‹\+ #á+ç<ŠÐ]ýË Å£L&† –+&û~. € ™dÕH«“¿ì dH~ó|ŸÜ>± ‡ kÍÞø—e qsÁd¾+VŸ²sjáTT\T –H•&ƒT. eTÖ\‹\+ÔÃbͳT Ôáq ‹ý²“• Å£L&† ™|+bõ+~+#áTÅ£”H•&ƒT. ºÔáÖïsÁT, yî\Ö¢sÁT, #î+>·\γT¼, <Š¿ìŒD €sØ³T¼ ›ý²¢\ esÁÅ£” Ôáq €~ó|ŸÔ«“• ™|+#&ƒT. $ÈjáTq>·sÁ kÍçeÖC²«“¿ì ç|Ÿ<ó‘qeT+çÜ>±, dŸsÇ~ó|ŸÔ᫝dH“>± m~>±&ƒT. kÍÞø—e e+ojáTT\T nÔá«+Ôá ‹\e+ÔáT\T¿±e&ƒ+ÔÂÔásÁkÍeT+ÔáT–qT+º ÜsÁT>·Tu²³Tsýñ<ŠT.